تبلیغات
Onevp.ir - یک نقطه گریز - نمای هزاره

نمای هزاره

1392/01/21
18:39
پوریا جعفری



مقاله ای از پوریا جعفری

این روزها یکی از داغ ترین بحث های معماری کشور مسابقه نمای هزاره سوم است مسابقه ای که در فضای معماری جناح بندی شده ما گاه مورد استقبال و گاه مورد حمله واقع شد اما جا دارد کمی با دیدی بازتر به این موضوع نگاه کنیم موضوعی که از فرصت به قول مهندس کلانتری تا بزرگترین آفت به قول مهندس صفامنش میتواند متفاوت باشد
نمای یکی از مهمترین ساختمان های شهر ساختمانی که هرگز مانند سایر ساختمان ها نیست مدت زیاد ساخت ، سازه عجیب برای مردم ابعاد وسیع همجوار های خاص این ها را هر غیر متخصصی از بیرون اثر به خوبی درک میکند و اما این ابتدای کار است چند ماه پیش از اعلام مسابقه با جمعی از دوستان بعد از هماهنگی های لازم به دیدن این پروژه رفتیم در این باازدید نکات زیادی این پروژه را به دید من ملی کرد از سازه خاص که اولین نمونه پیچ و مهره در این حجم بود ازآلیاژی که استفاده شده بود از بتن ریزی فوقالعاده از سازه تیوپ که معماری ساختمان را خاص میکرد معماری سیالی که با فراق بال بدون مزاحمت سازه بتواند نیازها را به حداکثر راندمان براورده کند تا همینجا بی مثال بود برای من که بهجرات تمام ساختمان های با ارزش این شهر را دیده ام . اما نه این ابتدای کار است بعد از بازدید از این پروژه در آسانسور شروع به گسترش تحقیقات کردم برای چون من که معماری را دوست دارد بسیار دانستن درباره این پروژه خاص جالب میشد این پروژه پروژه از سال 72 آغاز شداما آغاز رسمی پروژه سال 75 بود تا سال 79 عملا کار شاخصی انجام نشد سال 80 بود که شرکت ماهان مهراز طراحی را به عهده گرفت همه ما معنای پروژه تعاونی را خوب میدانیم پروژهایی قالبا کم هزینه فقط به فکر برآورده کردن نیاز اعضای تعاونی کمتر دیده ایم که در بین این دست پروژه ها یک کار بدرخشد اما این بار داستان دیگر اتفاق افتاد با وجود مهندس مهرداد جاویدی نژاد باید منتظر میبودیم که اثری اینچنین جایگزین طرح قبلی شود این پروژه با تحقیقاتی وسیع آغاز شد و در آن از برترین تکنولوژی روز استفاده شد که با وجود مدت زمان بالای ساخت همواره به روز میشد و متریال ها و روشهای جدید را جایگزین میکردند

روزی با مهندس صفری راد در حالی که در غرفه نشریه شارستان نشسته بودند وارد بحث شدم ایشان را نه به عنوان سردبیر یکی از بزرگترین نشریات کشور بلکه به عنوان یک معمار دیدم از دید ایشان پروژه شاخص نبود و من دقیقا عرض کردم شاخص بودن این پروژه از نوعی دیگر است نکته بزرگ معماری این پروژه حجم شاخص مانند موزهای فرانک گری و یا نمایی شاخص به سبک خانه های آندو نیست این پروژه در نوع فضا شاخص است سازه منحصر به فرد این پروژه دست معماران را برای برآورده کردن حدکثر بهروری فضایی باز گذاشت و معماران بی هیچ دقدغه ای به تحقیق و مطالعه و سپس طراحی فضاها پرداختند که حاصل بی نهایت چشمگیر شد بهروری بیش از 30% از بهترین ساختمان های موجود
تا به اینجا با بررسی اجمالی اثری که شاید هر جزاش برای معماران و مهندسین عمران جا دارد ساعت ها و ده ها صفحه نوشته شود پرداختم حال به به بررسی موضوع اصلی یعنی نمای ساختمان میپردازم بعد بررسی گسترده در سایت های مختلف به چند زبان دیدم این بار هم ما پیشگام حرکتی نو بودیم در جهان ( درست یا غلط ) هرگز مسابقه این چنین برای انتخاب نمای یک ساختمان در هیچ کشور صاحب معماری – نمیتوانم بگویم هیچ کجای دنیا چون تنها به سه زبان جستجو کردم – اتفاق نیوفتاده اما باز هم دلیلی بر نادرستی کار نمیشود اتفاقا شاید بتوانیم مانند استاد کامران دیبا تنها بهترین باشیم کمی در مورد نما ریز میشوم نما چیست آیا میتوان نقاشی های دیواری را هم نمای ساختمان دانست – هرچند زیبا – جواب منفی است چون با کالبد درونی سازه بی ارتباط است نما فقط مرزی میان برون و درون ویا سرما و گرما نیست نما یک پیرایه فقط زیبا هم نیست همین نما است که روح طراحی بزرگانی چون مهندس کلانتری است در این صورت نمای حتی چنین ساختمانی میتواند تعیین کننده خوب یا بد بود اثر بشود نمایی که میتواند وزنه ای بر کفه ترازوی محاسن و یا وزنه سنگینی در معایب باشد چند اثر شاخص بلندمرتبه در نزدیکی این پروژه دیده میشود برج تهران برج میلاد و فاز 2 این پروژه که شاید اثری از زاها حدید باشد و 5 برج معروف ونک پارک در هر یک از 2 اتوبان همت و یا حکیم که حرکت کنیم بی شک این چند اثر بلند مرتبه نظر مارا به خود جذب میکند اثر مهم تر ونک پارک اثر استاد فرمافرمائیان است به دلایلی زیاد یکی از آنها همسایگی با پروژه است برای برج ملینیوم مهمترین هم شاید باشد ونک پارک 5 برج را در خود دارد با سبکی پر از اصالت در مقابل برج تهران با نمایی پیش ساخته برج میلاد سازه ای که هر معماری را به این فکر میبرد معماری ایرانی هنوز هم زنده است حتی در معماری سازه های نو و برنده مسابقه فاز دوم برج میلاد با معماری خاص خود حال انتخاب نما سخت تر هم میشود چه باید کرد در میان این سازه های شاخص و عالی بهترین بود یا دست کم بدترین نبود اصولا نما باید چگونه باشد از چه جنسی با چه طرحی این ها همه سوالاتی بزرگ است بی شک به کاری بزرگ نیاز دارد مانند تحقیقات عظیمی که در طراحی فضاهای داخلی شد هر یک از شما بی شک نمای نا زیبا را بر روی سازه دیده اید که شک ندارم معمار را نکوهش کردید اما آیا این طراحی شرکت مهان مهریز است ؟ بعد سال ها تلاش بر روی این سازه 3 بار به روز شدن طراحی بی نظیر داخلی با تحقیقاتی چند صد صفحه ای آیا این پوششیش است که مهندسان خبره که کار را به اینجا رسانده اند برای کار برگزیده اند در بازدید از پروژه از همان ابتدا و در آسانسور برای من ایجاد شد و هنوز به طبقه 1 نرسیده جواب هایی گرفتم آن نما اتودهایی است که چند شرکت ایرانی و خارجی به سفارش کارفرما انجام داده اند و مسلما مهندس جاویدنژاد هرگز نیازی به دیدن همچین اتودهایی برای انتخاب نما ندارند و بعد سال ها فعالیت خوب میدانند به دلایلی که عرض خواهم کرد مناسب نخواهد بود در بالا گفته شد همجواری های خاص برج میلینیوم بسیار خاص است نمایی با اصالت شیشه و بتون در همسایگی پروژه ایستاده است نمایی با ظاهری خاص در غرب نمایی با اصلت ایرانی و از شیشه باز هم در غرب پروژه ای با نمایی پیش ساخته و نزدیک به معماری مدرن خب این نما ( آلمینیوم و شیشه از کدام یک بهتر است ؟ اصلا در چه سبکی طراحی شده ؟ مورد دیگر آیا این نما پایدار است ؟ حتی اگر از بهترین و مرغوبترین نوع باشد آیا در مرکز لوج آلودگی تهران دوام دارد تحمل تغییر دمت را دارد ؟ به باران و برف فکر شده ؟ به این فکر شده که آیا با یک باران و با کثیف شدن نما چه ظاهر زننده ای به شهر میدهد ؟ بی شک بدترین نما در بین همجواران قدرتمند خود است
چه نمایی برای این سازه عظیم مناسب است دانشجویان معماری قالبا در ترم های اول تحت تاثیر آثار فرانک گری نمای فلزی را دوست دارند گروهی مانند من به معماری پر اصالت امثال آندو ولی افرادی با تجربه بالا به خوبی میدانند باید نما در مرحله اول پایدار باشد در شهری که بازه دمایی از منفی ده تا مثبت 50 متغیر است و بارش ها معمولا اسیدی و قالبا نما را کثیف میکند در نقطه ای از شهر که ترافیک های معروف 2 اتوبان بزرگ در آن مشهور است و آلودگی گاه بیداد میکند پایداری حرف اول است چگونه پایدار بود ؟ در ساختمان هایی با حجم کم ممکن است بتوان از مصالحی استفاده کرد که مانند آجر توانایی ماندگاری بالا داشته باشند اما در برج هایی با این حجم هرگز نمیتوان از مصالح بنایی استفاده کرد از دید من پس باید به فکر این باشیم مانند موزه یهود با آلودگی هم سو شویم و از آلودگی برای تکمیل اثر استفاده کنیم به نوعی یک تهدید بزرگ را به فرصتی خوب تبدیل کنیم در مورد باران و شست و شوی دایمی نما هم باید فکری شود بی شک نمیتوان در این متراژ از انسان برای پاک کردن نما استفاده کرد
مورد بزرگ بعدی زیبایی نما زیبایی که نمیتوان مثل طراحی یک ویلا با دست باز انجام شود مصالحی محدود به دلیل ارتفاع و محدودتر به دلیل مورد اول اینکه از چه سبکی پیروی کنند به معمار یا معماران پروژه بر میگردد از معمارای با بوی ایرانی تا معماری مدرن همه و همه ممکن است و بی شک همه قابل قبول اما مهم است که به بهترین شکل ممکن اجرایی شود
مورد بعدی که مطرح است انطباق عملکردی نما با برج است فرشید موسوی در کتابی با نام -function of form - به این موضوع اشاره دارند که در ساختمان های بزرگ نمیتوان نما را از حجم ساختمان و عملکرد آن جدا دانست موردی که به نظر میرسد اولین اشاره مستقیم در مورد ناتوانی مسابقه برای انتخاب است
این مواردی بود که به نظر من حتما باید لحاظ شود به این موارد میتوان سازگاری با استانداردهای شهری رو هم افزود
کسانی که در برج های آ.اس پ زندگی میکنند یا به نوعی در مجاورت پروژه هستند و رفت و آمد دارند به خوبی میدانند زمان بالایی است که این اتودهایی که خوشبختانه هرگز نمای پروژه نشد بر روی سازه خود نمایی میکنند به نظر میرسد بین مشاور و کارفرما اختلافاتی بر سر اجرا یا عدم اجرای این نما وجود داشته ولی به هر حال با عدم پذیرش هیچ یک از دو سوی مجادله شهرداری تهران که در این دوره مدیریتی خود بارها ثابت کرده دست کم در حوزه معماری از افرادی متخصص استفاده میکند این بار هم برای حل موضوع و عدم تحمیل نظر افراد غیر متخصص وارد ماجرا میشود اما حاصل چه شد
مهندس صفامنش اذعان دارند که طراحی نما را به مسابقه گذاشتن بزرگترین ضرر را به معماری کشور میزند پس داستان چیست چرا باید چنین مسابقه ای در شهرداریی که مسابقات بزرگی مانند سینما آزادی و فاز 2 برج میلاد را برگزار کرده است اینطور گمان میرود که شهرداری مطابق روال سابق در این دوره مدیریت شهری هدفی خوب را دنبال کرده اما به دلیل خورد اشتباهاتی در راه هدف خود شکست خورده از استادی گرانقدر شنیدم که میگفتند همواره دست کم یک راه درست و یک راه غلط برای هر موضوع مطرح است درست است که شهرداری غلطترین راه را برای حل این موضوع انتخاب نکرده اما آیا راه درست را انتخاب کرده جواب منفی است سازو کاری بهتر باید برای این موضوع لحاظ میشد که میشود به حداقل حضور یک نماینده از تیم طراح در هیئت داوران اشاره کرد این میتوانست انطباق عملکردی نما با برج را تا حدودی حل کند اما باز هم بهترین راه نیست
مهندس کریمیان از اهمیت این برج برای شهر و نمای آن گفتند مهندس صفامنش هم که نه تنها از داوران بلکه از مفاخر معماری ایران هستند از نظرهای جدید میگویند این حرف کاملا درست است هرگز برج آزادی را از یاد نمیبریم که در میانه بزرگان معماری جوانی چگونه درخشید اما اهمیت نما در حدی هست که بتوان فکری عمیق تر کرد نمایی که از شهرک قدس تا شیان قابل رویت است مهندس کریمیان اشاره به حضور بهترین اساتید کشور برای داوری اشاره میکنند که شکی در این نیست معماران حاضر در این رقابت همه به نوعی شاگردان این اساتید گرامی هستند یا در کلاس همین اساتید پرورش یافته اند یا در کلاس شاگردان این بزرگواران ولی به هر حال نظرات جدید را نمیتوان فراموش کرد شاید من یک دانشجوی معماری چیزکوچکی را ببینم که حتی استادی بزرگ مانند پروفسور فلامکی آن را ندیده باشند و این در بطن هنر همواره جریان دارد اما به حق دیده جون منی در کل و جمع بندی هرگز به اساتید گرامی نخواهد رسید جمع بندی من از اراعض بالا این است که بهتر بود مسابقه ای برگزار شود اما هیئت داوران یک عضو دیگر هم داشت سپس محاسن آثار بدست آمده که هریک به نوعی حرفی نو برای گفتن داشتند را دیده و اساتید بزرگوار همه با هم دست به این طراحی میزدند آن زمان از هوش صدها شرکت کننده با هم بهره برده بودیم و هم از هنر اساتیدی بزرگ مانند دکتر کلانتری و مهندس صفامنش و هم ارتباط با عملکرد و روح معماری بنا حفظ میشد
اتفاق دیگری در این موضوع افتاد و دلیل اصلی نگرانی من بود آن اتفاق این بود که به صورت علنی حق معنوی معمارها را از آثارشان حذف میکنیم و این عمل بسیار نازیبا میتواند تبعات جبران ناپذیری برای معماری ما داشته باشد فکر میکنم مهندس صفامنش هم همین منظور را داشتند و این نگرانی امثال من دانشجو و بسیاری از دوستان معمار و بزرگان معماری این کشور است
تا به اینجا نقدی بر اینکه آیا در کل برگزاری چنین مسابقه ای درست بوده یا غلط شد چند نکته هم در کورد اثر برگیزیده جای سوال دارد
در هر شهری قواعدی شهری حاکم است بر خلاف نظر بسیاری از دوستان که نمیتوان قواعدی کلی دید باید عرض کنم اتفاقا باید دید و قوانین لازم الاجرا باشد همانطور که هر کس که کمی به که به معماری علاقه دارد میداند برنامه ریزی شهری پاریس بیش از یک قرن پیش انجام شد بعد از چند سال به همگان اثبات شد بهترین نیست-نمونه های بهتر در ایتالیا و سایر کشورها- اما همه به آن قوانین که هوسمان نوشه بود احترام گذاشتند تا جایی که امروزه این شهر قاعده مند یکی از زیباترین شهرهای دنیاست حال ما در قواعد شهری مواردی داریم که باید اجرا شود از موارد مهمی چون شیشه دوجداره تا درصد شیشه نما همه خوب میدانیم درصد شیشه برای نما در شهر تهران نهایتا 40 درصد باید باشد اولین موردی که داوران باید به آن نگاه کنند بی شک همین مورد است که متاسفانه از کنارش به سادگی گذشت شده
مورد بعدی – با پوزش فراوان از اساتید گرامی به خصوص استاد صفامنش و مهدس کلانتری - هر اثری که شیشه داشته باشد خوب نیست ترنس پرنت باشد حتما و اجبارا نیازها رابرآورده نمیکند استاد صفامنش را بنده در کار با شیشه تحسین میکنم از جواهر فروشی اسکان تا ساختمان اداری تجاری جردن کار با شیشه فوق العاده را میتوان برای یادگیری کار با شیشه در معماری در آثار ایشان دید اما باید از مهندس صفامنش پرسید این اثر مگر چگونه برخورد کرده با شیشه ؟ از دید من اثر اول مانند طنزی بود 4 ردیف گیاه نمایی کاملا پوشیده با شیشه و چند توربین در بالای برجها نمیتوانم حتی حدس بزنم چگونه این اثر برگیزیده شده اثری که در عمل و برای یک معمار – با تعداد زیادی از اساتید با افکار مختلف حرف زدم – هرگز زیباترین نیست در ثانی نصب توربین که دیگر مربوط به نما نیست معماری کل اثر را با این طرح زیر سوال میبرید این اثر را نمیتوان با نما به مرکز ژورژپمپیدو تبدیل کرد سازه برای نمایش درنظر گرفته نشده و فضاهای داخلی هم برای این کار لحاظ نشده
اساتید گرامی من بنده سعی کردم با بی طرفی تمام نگاهی دیگر به این مسابقه بکنم خوب میدانم هر یک از شما که عاشقانه معماری را دوست دارید برایتان تک تک اتفاقاتی که رخ میدهد مهم است و شاید مهمترین اتفاق سال 90 همین مسابقه بود ممنون




موضوع: عمومی،
وبلاگی ساده برای دانشجویان معماری
.
بدون شک در دنیای امروز یکی از تاثیرگذارترین بخش های آموزشی،در فضاهای مجازی صورت می گیرد.در شرایطی که جست و جوی مطالب به شیوه های سنتی در دنیای مدرن امروز تا حدی اجتناب ناپذیر می نماید ،اما نمی توان نقش پررنگ محیط های مجازی را نادیده گرفت.شاید امروزه یکی از مهمترین عوامل تاثیر گذار در گسترش دانش و ارتباطات دراین گونه فضاها،امکان به اشتراک گذاشتن نظرات و دیدگاه های انسان امروزی است.
متاسفانه آنچه در دنیای مجازی امروز شاهد آن هستیم،گسترش و انتشار موضوعات بدون در نظر گرفتن نیازهای خاص زمان است.اطلاعاتی فاقد طبقه بندی که به علت عدم درک درست از نیازاقشار مختلف ،صرفا به اشتراک گذارده می شوند و این گونه محیط ها ازآنجا که برنامه ی هدف داری بر روح موضوعاتشان حاکم نیست ،اغلب پس از مدتی بدون کارآیی و نتیجه ای تاثیرگذار عمرشان به پایان می رسد.
آنچه پرواضح است فقروبلاگ های علمی در حوزه های تخصصی دانش امروزیست.محیط هایی که اساس آن ها برپایه ی برنامه ای جامع و تاثیرگذار شکل گرفته باشد.
'یک نقطه گریز'' با رویکردی آگاهانه در جهت پیشرفت دانش و به اشتراک گذاری آن در حوزه ی تخصصی معماری ایجاد گردیده است.فضایی که مرزهای آن تمامی علاقه مندان به معماری را گرد هم می آورد و در قالب فضایی علمی، پیرامون مسائل مرتبط با معماری به گفت و گو می نشیند.
آدرس اصلی سایت www.onevp.ir
تمامی حقوق این وب سایت متعلق به Onevp.ir - یک نقطه گریز است. || طراح قالب avazak.ir